Beïnvloeden van het bestuur door de verenigingsprofessionals

Voor mij is de tandem tussen bestuur en verenigingsprofessionals in ledenorganisaties een essentieel en bijna heilig instrument. Dat betekent dat beide partijen een duidelijke en onderscheidende rol hebben én spelen om de collectieve ambitie van de vereniging te realiseren(1). Niettemin kunnen verschillen in visie op die rol ook leiden tot vervelende situaties, waarbij de ene partij misschien de andere graag beïnvloedt om toch haar gelijk te halen.

Bestuur en team als complementaire partners

Herman Daems bevestigt die rolverdeling in zijn boek over de ‘Geheimen van de bestuurskamer’(2), waarin hij het weliswaar vooral over corporate governance heeft. Er is nog werk aan de winkel om het bestuur bij verenigingen te professionaliseren, maar hij verwacht dat hier in de komende jaren veel aandacht naartoe zal gaan, onder meer om meer financiële transparantie te krijgen, maar ook om te zorgen dat verenigingen hun complexe, maatschappelijke opdrachten zo efficiënt mogelijk kunnen uitvoeren. Hij besteedt ook aandacht aan de relatie tussen bestuur en professionals: ‘Besturen is het managen van onwetendheid.(…) Het belangrijkste instrument is misschien wel het vertrouwen tussen bestuurders en directeuren.’

In verenigingen groeit het besef dat professionals een toegevoegde waarde bieden. Al is het misschien niet voor elke organisatie mogelijk om veel verenigingsprofessionals te hebben, het is belangrijk om de specifieke taken van het bestuur scherper af te grenzen van de uitvoerende taken waar bestuurders zich soms teveel mee bezig houden. Vooral het onderscheid tussen aan de ene kant het sturende karakter (strategisch bepalen van de route) en het toezicht en controle op de uitvoering en aan de andere kant het uitvoerende aspect (het effectief afleggen van de route) is daarbij essentieel. In het buitenland is er zelfs nog dikwijls een opsplitsing van strategie en controle, door een zogenaamde two-tier governancemodel (zo bestaat er in Nederland naast de Raad van Bestuur een Raad van Commissarissen).

Dit neemt niet weg dat er een zekere hiërarchische verhouding blijft bestaan tussen bestuur en team. Goeie afspraken over hoe de tandem ingezet wordt, wie op welk manier aan het stuur of achterop zit, en hoe we samen toch even hard proberen trappen, zijn cruciaal. En wat in de corporate omgeving al lang via enerzijds wetgeving, anderzijds governance codes geregeld wordt, sijpelt nu ook meer en meer door in de non-profit-wereld. Zie bijvoorbeeld de Bestuurscode Cultuur van 2020. Vanuit BSAE (vereniging van verenigingsprofessionals) heb ik al enige tijd een Charter van de Bestuurder gepromoot (3).

Wat als het minder goed gaat in de relatie tussen bestuur en team?

Ondanks alle goeie bedoelingen zie je dat waar belangen en mensen samenkomen er veelal kans is op spanning. Een aparte rol betekent ook mogelijks een aparte visie. Bovendien heeft het team ook een ander en eigen ‘professionalisme’ – in veel gevallen is de inzet van bestuurders vrijwillig en op basis van de best mogelijke intenties, van professionals wordt verwacht dat ze werken voor hun loon, dat dan weer in relatie staat tot hun competenties en skills. En zo zijn er nog meer mogelijk conflicterende verschillen.

Stel dat het bestuur iets beslist tegen de zin van het team, of het team wil iets geregeld zien waarvan op voorhand geweten is dat het niet voor de hand ligt? Verenigingsprofessionals die dagelijks met belangenbehartiging bezig zijn, weten dat we hen die niet overtuigd zijn van onze argumenten kunnen proberen te beïnvloeden door het toepassen van verschillende technieken (zie onder meer het basiswerk Invloed van R. Cialdini).

Manipulatie of niet?

Een ander interessant boek is ‘Gemanipuleerd – wie bepaalt jouw keuzes’ van Jan Roel Van Rhee (3). Misschien kan manipulatie negatief klinken, maar in deze context gaat het niet over bedrog, liegen, fraude maar om wat de auteur benoemt als ‘vaardig communiceren – nl. de boodschap aanvaardbaar te maken en ook zelfmanipulatie – nl. we zijn allemaal gevoelig voor wat we graag willen horen.’ In die optiek doen we het allemaal, zowel onbewust als bewust. We kunnen er dus maar beter alert voor zijn. Het boek bevat heel wat voorbeelden en regels voor ‘beïnvloedende communicatie’. Specifiek voor de verenigingsprofessional som ik enkele interessante technieken op. Ik onthoud me van concrete voorbeelden in de context van de relatie verenigingsprofessional- bestuurder – al lijken me die niet zo moeilijk te vinden:

  • Creëer goede relaties: mensen geloven meer van je als het klikt, zoek gelijkenissen, geef complimentjes en zeg dus ook exact wat de ander wil horen
  • Verbreed het kader tot de ander én jezelf erin passen: houdt de ander van katten en jij niet, kan je nog altijd zeggen dat je van huisdieren houdt
  • Spreek over het resultaat, niet over de inspanning: spreek Spaans in 6 maanden, ipv leer Spaans in 6 maanden
  • Gebruik het bijsluiterprincipe: vertel over de werking, niet over mogelijke bijwerkingen
  • Dunning-Kruger-effect: hoe minder iemand weet over iets, hoe zekerder hij is van zijn mening hierover. Er is altijd wel iets weggelaten – nochtans is dat dikwijls belangrijk
  • Normaliseer alles met 1-2-3-normaliseer: vertel eerst 3 punten die je publiek vertrouwen en plak er dan het jouwe achteraan

Tot slot

Voor alle duidelijkheid, ik ben vóór alles voorstander om een open dialoog te onderhouden tussen bestuur en professionals. Respect voor mekaars context en professionalisme lijken me daarvoor de basisvereiste, maar we weten allemaal dat in de waan van de dag dingen soms bewegen zoals ze niet moeten bewegen. Bewust zijn van hoe zaken, misschien ook helemaal niet zo bedoeld, verkeerd verteld of vertaald worden, lijkt me een essentiële competentie voor zowel bestuurder als verenigingsprofessional.

In die context nodig ik elke verenigingsprofessional uit om samen met mij te verkennen hoe we dit optimaal kunnen aanpakken. Zie de BSAE-masterclass op  18 maart 2021 ‘Bestuurder: lust of last voor de verenigingsprofessional? – https://www.bsae.be/meetings-detail-pagina/66/bestuurder-lust-of-last-voor-de-verenigingsprofessional-(e-masterclass)

*    *    *

(1) Ik schreef hier al meerdere artikels over – zie www.marcmestdagh.be/bestuurder

(2) Geheimen van de bestuurskamer, Herman Daems, Lannoo Campus, 2019

(3) Charter van de Bestuurder – https://marcmestdagh.be/charter-van-de-bestuurder/

(4) Gemanipuleerd – Wie bepaalt jouw keuzes, Jan Roel Van Rhee, SB Management, 2020

*    *    *

Blijf op de hoogte van inzichten door deze blog te volgen – je kan je aanmelden in de rechterkolom. Je krijgt dan een email als ik een nieuw artikel publiceer (2-tal per maand).

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s